İşle ilgili mi bu? Onun dışında bir ilişkiniz var mı?
Hasan Yalaz Çapraz Sorgusu
Şöyle ki, Değişik Hikayeler zamanında, 2015'ten itibaren birkaç tane işinin yönetmenliğini yaptım onun da. Kurumsal işlerinin yönetmenliğini yaptım. Onlar... anlattığım ifadenin şey, onlar... şey işi, şirketçe projeler yapan önemli bir firmaydı o zaman. O kurumsal işlerinden dolayı, onun da işlerini yaptım. Yapımda da yani, kendi yapımlarımın bazılarında onları yüklendirdiğim de oldu. Biz yapım da paylaştık. Mesela ben kendi bak... kendime gelen işlerin yapımlarını onlara yönlendirdiğim de oluyordu. Mesela yapımı yetişemediğimiz işlerin... öyle paslaştığımız işler de oldu. Ama yani hani bu sadece duyulmasın, birçok şirkette yapılabilecek işler bunlar. Mesela Watson's'la yaptığımız bir işte de Watson's ödüllerinin arka plan animasyonlarını onlar yapmıştı benim yönetmenliğimde. Ben çekimlerini ben yaptırmıştım. İkisini aynı anda yetişemediğim için.
Bu iş, ticari ilişki dışında özel bir ilişkiniz var mı?
Yani bir arkadaşlığımız gelişti tabii zamanla ama yani öyle bir hani ailevi boyutta, ne yakın arkadaşlık boyutu. Yani ben Emrah'ın yakın arkadaş çevresi değilim. Evini tanımazlar, yani...
Ne zamandan beri tanışıyorsunuz?
2015-14 o civarda. İlk işte bir, sanıyorum Vakıfbank çekimiydi. Vakıfbank Genel Merkez Teknoloji Merkezi çekiminde benim o mimari çekimlerimden birisini istemişlerdi Emrah'ın da. Onlar da şirketi, pro, o projeyi onlar üstlendiği için onlardan yapımcı olmasını istemişlerdi. Yani ticari olarak tanıştık.
Tanışmanız da ticari, ilişkileriniz de... Bu kaşeyle ilgili ne diyorsunuz? "Tesadüfi, unutmamdan kaynaklı"
Öyle olduğunu düşünüyorum. Yani daha önce, daha sonra da olabilir o tarihlerde tabii yani, öyle olduğunu düşünüyorum. Benim birçok yerde kaşem var. Biraz da dağınığız biz, yani yapım işleri böyle biraz oluyor. Bizim alışık olduğumuzun çok üstünde bir kağıt işi trafiği oluyor şeyde, bir belediyeyle çalışırken, medya şeyle çalışırken. Biz normalde bu kadar kağıt işiyle uğraşan insanlar değiliz. Biz daha küçük, daha butik projelerde, daha yüksek maliyetle, daha küçük projelerde daha küçük işlerin, daha yüksek maliyetle yapıldığı işlere alışığız. Bu kağıt işleri de bize... Özellikle yani bu karşı taraftaki anlaşmalar, konumlarla olan anlaşmalar, çekim mekanlarıyla olan anlaşmalar, izin, izin istemeleri gibi veya işte hak edişlerin imzalanması gibi pek çok yerde pek çok kaşemiz yani benim gerçekten birçok yerde kaşem var. Yani arabamın torpidosunda da var. Yani ihtiyaç duyulduğu zaman yapılmıştır diye düşünüyorum. Belki o sözleşmeyi imzalarken bile orada unutmuş olabilirim, o da olabilir diye düşünüyorum. Bilemiyorum, hiçbir fikrim yok o konuyla ilgili yani ama ne olabileceğini sadece tahmin edebiliyorum.
Hasan Bey, ait Değişik İşler ticari isimli şirketin kazandığı 3 adet doğrudan alım işinde sizin şirketiniz tarafından teklif verildiği tespit edilmiş dosyada. Bu işleri şirketiniz tarafından teklif verilirken siz mi yaptınız, süreçleri yürüttünüz yoksa başka bir hani danışmanlar vesaire yoksa üçüncü şahıslar mı?
Yok yok üçüncü şahıslar. Üçüncü şahıslar o kadar kompleks işler değil onlar, küçük mahiyette işler, kurumsal kimlikle ilgili işler sanıyorum. Ve yok üçüncü şahıslar yok. Tamamen ben, benim o zaman çalıştığım yani benim ekibimdeki insanlar. Bize o dönemde benim zaten bu ihale veri, değişik tipteki ihalelerle ilgili çok fazla bilgim de yoktu yani. Son zamana kadar da yoktu. Bu sanıyorum küçük meblağdaki şeyler için, teklifler için istenilen bir teklif biçimiymiş. Yani beni insanlara gönderilmiş onlardan toplanmış fiyat, en düşük fiyat seçilirmiş bu tekliflerde. Bizde de gelen yani sanıyorum biz o dönemde, söylediğim gibi o dönemde ben kendimi tanıtmıştım ve medya projelerine yardım da etmek için uğraşmıştım. Korona zamanıydı zaten çok hiç kimse sokağa çıkmıyordu, benim yardımımı da istemişlerdi bir iş için de. O dönem herhalde ben tedarikçi listesine girmiş bulundum. Bana hala da geliyor değişik yerlerden. Mesela Beltur'dan geçen gün şey gelmiş, geçen gün derken girmeden önceki geçen gün, işte bardak baskısıyla ilgili bir teklif isteği gelmiş mesela bana. Onlara bakıyorum, kaç masa baskı istekleri işte kurumsal kimlik istekleri gelmiş. Yani o dönemde ben belediyeye çalışmak istediğim için bunları doldurup gönderdim. Yani çok kompleks işler değil o yüzden yani öyle bir danışmana gerek duyacak boyutlarda işler değil.
Tamam. Medya AŞ tarafından iddianameye konu bir ihale var, 3G üzerinde. 2023'e 119529 ihale numaralı, iletişim ve haberleşme hizmetleri kapsamında, muhtelif video çekimleri, drone çekimleri vesaire hani bir ihale. 39 tane kalem iş olmuş, 6 kalem işi siz almışsınız. Bu işler, ki daha demin bahsetmiştiniz, video çekim hizmetleri, drone ile video çekimleri, film yapımları tip 1, tip 2, tip 3, tip 6 şeklinde. Bu kalemlerle ilgili 38 milyon 310 bin TL bedelinde bir anlaşma yapmışsınız Medya AŞ ile.
Evet.
Bu ihale sürecini anlatır mısınız? Size teklif nasıl geldi, hani EKAP üzerinden mi, mail üzerinden mi, nasıl haberdar oldunuz süreçten ve teklif verdiniz?
Yok, ben 2022'de iki tane daha iki tane daha küçük ihale almıştım zaten. Benden de gayet memnunlardı yani o konuda. Ve ben kendimi ispatlamış bir firmaydım. Yani yaptığımız işler önemli, yani yaptığımız işlerin birçoğu yayınlandı, yayınlanmaktadır hala internet sitelerinde görebilirsiniz. Daha doğrusu bir sunum geldi, doldurdum ve verdim. Yani
Yok, şey gönderildi yani yani ya bizden biri gidip aldı ya da onlardan biri kargoyla gönderildi. Yani şey kağıt olarak gönderildi.
Yani bu 39 tane kalem iş herhalde ilk ihaleye çıkıyor ve 3G alımıyla ilgili. Siz bu 6 kalemle ilgili teklifte bulunmuşsunuz anladığım kadarıyla.
Bana o kopya geldi. Yani o
Evet. Direkt bu 6 kalem geldi. Şöyle, ben o konuyla da ilgili benim bir dahlim olamaz ama o konuyla ilgili bir fikrimi söylemek isterim, onun şeyle ilgili. Orada bize, söylediğim gibi oradaki kalemlerin yapım işiyle ilgisi olan sadece bir tane daha kalem var, o da tip 4 ve tip 5, kastlı ve kastlısız imaj filmleri kalemleri. Onlar birleştirilebilirdi diye düşünülebilir. Fakat şöyle bir şey var, kast şimdi kastlı ve kastlısız imaj filmleri dediğimiz şeyler bu diğer işler işlerden biraz daha bağımsız işler. Onlar daha küçük reklam prodüksiyonuna yakın işler. Onlar imaj filmi dediğimiz aslında reklam filmi. Yani mesela 30 saniyelik 60 saniyelik bir film için yüksek paralar harcayıp daha butik işler yapımı. Bunu yapamam demiyorum, yapabilirdim. Ama yani bu işlerin ayrılması çok mantıklıdır. Çünkü hani belgeselciye reklam çektirmek gibi olur, anlatabiliyor muyum? Yani kastlı ve kastlısız imaj filmlerinin geri kalan program, belgesel ve ham video çekimleri ve işte infografik çekimleri gibi çekimlerden farkı vardır. Hem prodüksiyon yapısının dışında bir de prodüksiyon firmasının yapısıyla da ilgili farkı vardır. Çünkü biz böyle işlerde adam istihdam etmeyi yeğleriz. Çünkü çok fazla sıralı iş olduğu için altından kalkamayız o şeylerin maliyetlerin. Ama kastlı ve kastlısız işler maliyet başına daha düşük süreyle daha yoğun iş olduğu için onlarda daha iyi ekipleri dışarıdan kiralama yöntemiyle. Yani o yüzden mesela reklam firmaları çok az insan istihdam ederler. Yönetmenlerle anlaşmaları vardır, kaşe usulü çalışırlar. Reklam firmalarının farkı odur mesela. Biz o yüzden bu işleri 2022'de aldığımız işlerde kendimize göre programlayıp insan istihdam etmeye başlamıştık zaten. Yani bu konuyla ilgili benim söylediğim gibi hiçbir dahlim olamaz. Onu ben yapmadım, onu ben ayırmadım.
Yok, onu sormuyorum ben hani genel ihale üzerinden soruyorum da, şeye soracağım, bu 6 kalem için teklif verirken nasıl bir hesaplamayla 38 milyon TL'lik bir teklif oluşturdunuz?
Efendim, bunun makul fiyatları var. Bunu ben geçen sene de yaptığım için biliyorum. Yani hani ne zarar ne kar mı ettik, çünkü mesela ham video için söylediğim gibi biz ekip gönderiyoruz bir yerde. Bu şey olabilir, dönemsel etkinlik olabilir, etkinlik olabilir işte bir konser oluyor bir alan oluyor. İşte günlük bir kameraman ve asistan ücreti bir de kamera kirası gibi bir maliyet çıkar. Belgesel dediğiniz zaman onun editoryal masraflarından, işte fikir ve yazım masraflarından daha sonra çekim ondan sonra montajı, ışığı belki ondan sonra eklenecek müziği, animasyonu gibi şeyler şey yapılır. Bunların da ortalama saniyeleri hesaplanıyor. Diyorsunuz ki işte 60 saniyelik işte diyelim 40 film yapılacak bu burada. Onların bölümleriyle ortalama bir hesap koyup üstüne de işte kendinizi zarara sokmamak için bir kar koyup yüzde 10 da bir marj koyup öyle hesaplanıyor. Büyük ihtimalle da bu yöntemle teklifler verdim. Yani bundan önce benim bu teklifler ilk verdiğim teklifler değil. Bunun söylediğim gibi, yani ben 20 yıldır bu teklifleri veren bir firmayım. Ve bu teklifleri... Ama tabii saniyeye biraz daha zorlayıcı oldu gerçekten. Ama, yani, ortalama fiyatlar zaten herkes yani piyasada çalışan insanlar...
İhale üzerine 4 tane farklı tip film çekimi olmuş galiba işte. Masaüstü film, biraz önce bahsettiniz açıklamanızda. Program yapımı, belgesel yapımı tarzında. Bu filmlerin içeriği tam olarak nedir? Belediye ile ilgili mi yoksa hani... Başka bir belediye var mı? Hepsi belediye mi?
Hepsi belediye ile ilgili. Yani...
Bunların uzunluğu kaç dakika ortalama? Mesela tip 1 dediniz, masaüstü film... Burada bak... Yani... Belgesel film, program... Mesela bunların ortalama süresi ne kadar?
Şimdi mesela, örnekler vereyim size, şöyle. Mesela drone filmleri işte 600 saniye var, 500 saniye var. Bunlar bir yerlerin görüntüleri, bunlar ham görüntüler.
Birden çok, birden... Tabii. Yani mesela burada işte 19 tane o ay vermişiz drone görüntüsü. Bunlar hepsi bu arada satın alınmıyor. Biz mesela bunun 3 katı film veriyoruz, bunlar seçtiklerini ve onlar seçtiklerinin içindeki saniyelerle satın alıyorlar. Diyorlar ki: "Ben bu filmin hepsini almıyorum, 5 dakikalık film. Ben 3. ile 4. dakikasının arasını alıyorum." diyorlar mesela. Teknik şartnamede de onlar teknik olarak böyle inceleniyor.
Bu şey için, videolar ve drone görüntüleri için. Diğerleri için, biz revizyon alıyoruz. Mesela programlar için diyorlar ki: "İşte mesela İstanbul Sağlığı, bu benim projem ama, diyorlar ki bize İstanbul'un 40 Ambar Sahafı çek." 40 Ambar Sahafı çekiyoruz. Sonra gidiyoruz oraya, ilgili yere gidip oradan bir revizyon alıyoruz. Diyorlar ki: "İşte burada şu görünmesin, burada bu daha çok gösterilsin." gibi. Bunları düzeltiyoruz. Sonuçta bunların yayınlanma mecralarına göre de değişir. Mesela Instagram videosu 1 dakikadır. YouTube videosu ortalama 3-4 dakikadır. Uzun metraj belgesellerimiz var, o 1 saatlik bir belgesellerimiz var. Onlar uzun metraj belgesel. böyle. Yani...
Ya bu üç yayın kapsamında kaç tane video sundunuz Büyükşehir'e? Çok... Medya A.Ş.'ye. Bunların kaçı kabul edildi? Efendim? Kaç tanesi kabul edildi Medya A.Ş. tarafından?
Efendim, bunları söylediğim gibi sınıf sınıf ayırmamız lazım hangileri olduğunu.
Ha mesela tip 1 masaüstü film. Kaç tane çekim yaptınız? Kaç tane sundunuz? Kaç kabul edildi?
Tip 1 masaüstü filmin hepsi kabul edilir. Yani çünkü tip 1 masaüstü filmde, diyorsunuz ki mesela: "25 tane işte yuva yaptı İstanbul açıldı." Mesela işte bir fotoğraf, diyelim Yuvam İstanbul'un bir fotoğrafı, üstünde bir yazı geliyor. Mesela o diyelim Twitter'da yayınlanacak veya şeyde Instagram'da yayınlanacak. O sadece revizyonlu olur o iş. Yani orada derse ki mesela: "Bu ay bana 50 tane lazım." 50'nin 50'si de kabul edilir. Yani revizyona girer, düzeltilir ama kabul edilir. Kabul edilmeyecek olanlar şunlar: Videolar, video görüntüleri ve drone görüntüleri. Bunlar ham videolar. Sizin cep telefonunuzla çektiğiniz görüntü gibi, montajlanmamış görüntüler. Biz bunlardan gönderiyoruz. Diyelim 200 tane gönderiyoruz. Ayda diyelim 45 tanesi kabul ediliyor bunların. Onların da bütün hepsi değil de işte söylediğim gibi o videoların içindeki bölümler kabul ediliyor. Ama diğerleri zaten proje işleri olduğu için; belgeseller falan, biz önceden sunumunu yapıyoruz onların. Sonradan editöryal çalışmasını, senaryo çalışmasını yapıp prodüksiyon aşamasını bitirdikten sonra, arada göndererek, revizyonlar da alarak, düzelterek o filmi kabul edecekleri hale getiriyoruz zaten. Yani orada çoğunlukla... Birkaç kere oldu mesela. Biz, bir tanesinde bir örnek verdim size şeyde. Olabilir yani biz istedikleri gibi çıkmaz da kabul etmezler, birkaç kere oldu. Bu Müze Gazhane işinde bir pilot çekilmişti, bana geldi "Buna bakar mısın?" diye. Ben onu yapabileceğimi söyledim, sonra yapamadım. Sonra bir sonraki şeyde, 2023 yılında sanıyorum, gittim görüşmelerimizde dediler ki: "Müze Gazhane güzel projeydi, biz bunu tekrar projelendirdik. Tekrar çekelim bir pilot." Çok beğendiler, yaptık. 13 bölüm yaptık ondan. Yaklaşık 7-8 dakikalık 13 bölüm yaptık mesela.
Bu Medya A.Ş.'nin kabul ettiği işte filmler, yapımlar vesaire var ya; bunların telif hakkı Medya A.Ş.'ye mi ait?
Tamamen Medya A.Ş.'ye ait, biz ismimizi bile koymuyoruz oraya. Yani ben oraya yönetmen diye ismimi bile koymuyorum.
Yok. Güvenlik, şey... Gizlilik anlaşmamız var, hiçbir şekilde biz kabul edilmeyen görüntüleri de kullanmıyoruz. O yüzden hatta biz videoları teslim ederken diyorduk ki: "Siz almadığınız videolar da sizde kalsın, kullanırsanız kullanın." diyorduk. Kullanmazlar herhalde ama yani biz bu konuşmaları yaptık. Hiçbir şekilde kullanmıyoruz. Gizlilik sözleşmemiz var.
Bu analiz yapay zeka değerlendirmesine dayanmaktadır. Hatalar veya yanlış bilgiler içerebilir.